Vertaald door: Chris
NACHTTREIN NAAR LISSABON
Dat zal je aan het denken zetten.
Gebaseerd op de roman'NACHTTREIN NAAR LISSABON'VAN PASCAL MERCIER
Bern, Zwitserland
Blijf daar staan!
Dank u wel.
Mag ik met u meelopen?
Goed.
Goedemorgen, dames en heren. - Goedemorgen, meneer!
We hebben een bezoeker, vanochtend.
Uw jas...
Daar misschien...?
Ik vrees dat er een ongelukje is gebeurd op de weg hierheen.
Maar ik denk dat de verbeteringen toch nog leesbaar zullen zijn.
Max, zou jij... de honneurs willen waarnemen?
Meer arbeid is daar nodig...
"Zonder gelegenheid om jezelf te achten en te respecteren."
Dat Marcus Aurelius zowel een filosoof was als een keizer,
is geen toeval. Dat was gebruikelijk bij de Romeinen.
Overpeinzingen en daden waren allen één.
Ik geloof dat we zijn gebleven bij hoofdstuk 12, bladzijde 42.
Natalie? Misschien wil jij beginnen.
"Hoe kan het dat de goden...
...dit alleen overzagen,
met een paar laatste mannen...
...en die zeer goede mannen...
...zij stonden het meest in...
verbinding met het goddelijke."
Ga... gewoon door met voorlezen.
Een Goudsmid van Woorden, Amadeu de Almeida Prado - Lissabon
VERMOS BOEKEN Rathausgasse 30, Bern
"Als het zo is dat we slechts een klein deel kunnen leven van wat er in ons zit,
wat gebeurt er dan met de rest?"
Dag, meneer Gregorious.
Helaas is uw boek over Perzische grammatica nog niet binnen.
Euh.. nee, daarvoor ben ik niet gekomen. Kent u dat boek?
Zeker. Ik heb het gisteren aan iemand verkocht.
Een vrouw?
Ja, ze kwam binnen, vroeg naar de Portugese afdeling,
vond dit boek, ging daar zitten,
las het ongeveer een uur, raakte toen nogal van streek,
kocht het boek en ging weg. Hoe bent u eraan gekomen?
Ik heb het gevonden.
Mooie titel...
Um Ourives Das Palavras.
Een Goudsmid van Woorden.
Treinkaartjes...
Waarheen? - Lissabon, uiteindelijk.
Vertrek over 15 minuten.
Dank u. - Ze droeg die jas!
Attentie alstublieft.
Trein 10 op perron 8 vertrekt nu...
Wat heeft al dit lawaai te betekenen?
Waar is meneer Gregorious? - Hij is weggegaan, meneer Kagi.
Hij is weggegaan?
Er... was hier een vrouw bij hem...
Onmogelijk.
KAGI belt.
KAGI verbreekt verbinding.
"We leven hier en nu.
Alles ervoor en op andere plaatsen is verleden,
grotendeels vergeten."
Hallo?
Met meneer Kagi. Waar bent u?
Ik zit in een trein.
Een trein?
Waarheen?
Lissabon.
Wilt u zorgen voor mijn boeken? Ik heb ze laten liggen op mijn lessenaar.
"Wat kan... wat zou gedaan moeten worden
met alle tijd die voor ons ligt?
Open en ongevormd,
vederlicht in zijn vrijheid,
en loodzwaar in zijn onzekerheid?
Is het een wens?
Dromerig en nostalgisch...
om nogmaals te staan op dat beslissende punt in het leven...
en te kunnen kiezen voor een geheel andere richting...
dan die welke ons heeft gemaakt tot wie we zijn?"
Goeiendag. Kan ik u helpen?
Hebt u een kamer?
Waar zijn uw koffers? - Ik heb er geen.
Ik zal u vertrouwen en geef u een kamer.
Met uitzicht op de zee.
Alstublieft! De zee.
Anders nog iets, meneer? - Ja.
Ik wil graag het adres achterhalen van de man die dit heeft geschreven.
Dank u.
Anders nog iets? - Nee, dank u.
Goedemorgen, ik ben op zoek naar Amadeu de Prado.
Een ogenblikje.
Arts - Dr. Amadeu de Almeida Prado Algemene Geneeskunde
Ik geloof dat u op zoek bent naar mijn broer?
Ja. Is de dokter aanwezig?
Bent u ziek?
Nee. Ik ben... ik ben dit boek aan het lezen.
Ik-ik zou hem erg graag willen ontmoeten.
Wat hij schrijft, raakt mij zeer.
U moet maar even binnen komen.
Gaat u zitten.
Thee? Amadeu geeft de voorkeur aan Rode Assam.
Graag, dank u.
Thee, Clotilde.
Dit is de lievelingskamer van Amadeu.
Het is een mooi vertrek.
Hij heeft al die boeken gelezen.
Oefent hij nog steeds zijn vak uit als arts?
Waar hebt u dit vandaan?
Ik heb het ontdekt in Bern. Daar woon ik.
Er zijn slechts honderd exemplaren van gedrukt.
Ik heb 6 exemplaren over.
Ik heb mij vaak afgevraagd waar de andere 94 zijn gebleven...
Bern ligt in Zwisterland, nietwaar?
Ja.
Dan heeft het boek gereisd? Dat is mooi.
Heeft hij nog iets anders geschreven?
Niets dat is gepubliceerd.
Hij wilde schrijver zijn, filosoof...
Toen besloot hij arts te worden.
Hij geloofde niet dat mensen pijn moeten lijden.
Is hij dat?
Dat is onze vader.
Hij was een beroemd rechter. - Ja, dat had ik begrepen uit het boek.
Hij... en Amadeu... hadden een vrij gecompliceerde relatie.
"Beschouwd vanuit het standpunt van de eeuwigheid, dat eerder zijn betekenis verliest..."
Ja...
Hij zei dat vaak tegen Amadeu. - Amadeu gelooft niet in de eeuwigheid.
Helaas niet.
Ik wil niet nieuwsgierig zijn, maar...
mag ik vragen hoe uw vader is gestorven?
Nee. Nee, dat mag u niet.
Als u Amadeu wilt zien,
dan kunt u hem vinden op de Prazeres Begraafplaats.
"We laten iets van onszelf achter
wanneer wij een plek verlaten.
We blijven daar zelfs als we weggaan.
En er zijn dingen in ons,
die we alleen kunnen terugvinden, door daar terug te gaan.
We reizen naar onszelf wanneer we naar een plek gaan,
die we hebben bewandeld een gedeelte van ons leven,
ongeacht hoe kort dat kan zijn geweest.
Maar door te reizen naar onszelf...
moeten wij onze eigen eenzaamheid onder ogen zien.
En is het niet zo dat alles wat wij doen,
gedaan wordt uit de angst voor eenzaamheid?
Is het niet daarom dat wij afzien van...
alle dingen die wij zullen betreuren aan het eind van ons leven?"
Pardon, ik ben op zoek naar Amadeu de Almeida Prado.
Prado.
Dank u.
HIER LIGT - Dr. AMADEU DE ALMEIDA PRADO Geboren 20 december 1940 - Gestorven 25 april 1974
"Wanneer dictatuur een feit is,
is revolutie een plicht."
Hela!
Verdomde idioot!
"Is het uiteindelijk een kwestie van het zelfbeeld?
De dwingende voorstelling die men zich heeft gemaakt
van wat men moet hebben bereikt and ervaren,
opdat men het leven kan waarderen dat men heeft geleid?
Als dat het geval is,
kan de angst voor de dood beschreven worden
als de angst om niet in staat te zijn degene te worden die men voor ogen had.
Als het besef ons overvalt,
dat dit nooit zal worden bereikt, deze heelheid,
weten wij plosteling niet meer hoe we moeten leven met de tijd
die niet langer deel kan uitmaken van een heel leven."
Beter?
Of slechter?
Beter.
U hebt het gevoel alsof u het boek zelf hebt geschreven? - Ik had het graag zelf geschreven.
Hij praat over alles dat mij al jaren bezig houdt.
Beter? Of slechter?
Slechter.
Citeert u eens een van die mooie zinnen die u hebt gelezen.
"De werkelijke regisseur van het leven is het toeval.
Een regisseur vol wreedheid,
barmhartigheid, en betoverende charme."
Met het toeval bedoelt hij het lot?
Nee, ik denk dat hij doelt op de willekeur van de toevalligheid.
Laten we even pauzeren. Gun uw ogen wat rust.
U bent een man die niet goed slaapt.
U kunt dat zien? - De ogen onthullen alles.
Kijkt u eens naar deze ogen.
Vertel u mij wat zij laten zien.
Ze zijn melancholiek... maar vol hoop,
moe... maar vastberaden. Tegenstrijdig.
Waarom zou zijn zuster doen alsof hij nog leeft?
Ik heb geen idee... Zullen we verdergaan?
Dus u heeft een vrouw met een rode jas ontmoet die daarna verdween,
en u heeft gewoon alles laten vallen? - Toen ik het boek las.
Ik zou dat heel graag willen doen, gewoon alles laten vallen...
Doet u dat vaak? - Nee, ik heb zoiets nog nooit eerder gedaan.
Beter? Of slechter?
Euh...beter.
Hoe voelt dat?
U praat over zien als over voelen...
Wel, is dat niet zo? - Ik denk het wel.
Hoe helder is het? Het zicht? - Erg helder.
En wat vind u hiervan?
Alles is glashelder.
Meneer, we hebben deze nieuwe...hier.
"De beslissende momenten in het leven,
waarop de richting voor altijd verandert,
zijn niet altijd omgeven door luide and felle dramatiek.
In werkelijkheid voltrekken de dramatische momenten van een levensbepalende ervaring
zich vaak ongelooflijk rustig.
Als zij haar revolutionaire gevolg ontplooit,
en ervoor zorgt dat een leven wordt gedompeld in een geheel nieuw licht,
doet zij dat geruisloos.
En in die schitterende stilte ligt haar bijzondere adel."
Nu vraagt u zich af of de oude bril beter was...
Ja... - Maar dat is hij niet, wel?
Nee... hij voelt wel erg licht aan.
Het zal even duren voordat u eraan gewend bent.
Accepteert u ook creditcards? - U kunt dat alles afhandelen met mijn receptioniste.
Voordat u gaat... Ik heb een oom.
Hij woont in een verzorgingstehuis aan de overkant van de Tejo.
Ik heb hem gisteravond gebeld en hem verteld over u en het boek.
Hij kende Amadeu de Prado goed.
Ik vertelde hem dat u meer wilt weten over Amadeu en hij zei dat hij met u wil praten.
Hij zat in het verzet.
Ik moet u waarschuwen. Mijn oom kan moeilijk zijn.
In welk opzicht?
De generatie die leefde onder het juk van de dictator Salazar
worstelt nog steeds om in het reine te komen met wat er is gebeurd.
Toen het verzet op gang kwam, werd de Geheime Politie buitengewoon wreed.
Dus, begrijpt u, de mensen praten er niet graag over,
de daders noch hun slachtoffers.
Oom João, hoe gaat het met u?
Wat doe jij hier?
Dit is de man over wie ik u heb verteld, Raimund Gregorious. Ik heb hem meegenomen.
Ik zei dat ik met hem praat, niet met jou. - Maar...
Jij kunt wachten bij de receptie. Wij gaan naar de zitkamer.
Dus u bent geïnteresseerd in Amadeu de Prado?
Ja.
Mariana vertelde me dat u een boek bezit dat hij heeft geschreven.
Wilt u het inzien?
Nee. Ik kan mij indenken wat er in staat, de goddeloze priester.
Dat is een goede omschrijving.
Hij was de enige bezoeker die ze me toestonden in de gevangenis.
Iedere week kwam hij op bezoek
met boeken en medicijnen... en sigaretten...
die ze uiteraard meteen afpakten zodra hij was vertrokken.
Ja, hij had voorrechten...
Wat voor soort voorrechten? - Het soort dat je niet wilt hebben in het leven.
Heeft u een sigaret? - Nee, het spijt me, ik rook niet.
Jammer.
Mariana vertelde mij dat... u en Amadeu in het verzet zaten.
En Jorge, zijn beste vriend. - O ja, hij schrijft veel over Jorge...
Zij waren verbonden met hart en ziel.
Een tijd lang...
Maar Amadeu... h-hij was te zachtaardig voor het verzet.
Hij sloot zich alleen aan, omdat hij zich schuldig voelde.
Mariana vertelde mij dat u komt uit... Zwitserland?
Ja. Bern.
Er is nooit een revolutie geweest in Zwitserland, nietwaar?
Nee. Op de een of andere manier hebben ze... dat soort dingen altijd weten te vermijden.
Ze zouden niet weten wat het is om te leven zonder vertrouwen,
nooit te vertrouwen... jouw vrienden of familie.
Ik heb zijn zuster ontmoet.... Adriana?
Ze doet alsof hij nog steeds leeft,
maar ze draagt zwart alsof ze in de rouw is.
U-U kunt mijn kopje maar tot de helft vullen.
Niemand heeft dat ooit eerder voor mij gedaan...
Een geschenk van de PIDE, de Portugese Geheime Politie.
Rui Luís Mendez was zijn naam.
1973...
In de lente...
Ik ben thuis!
Wie zijn jullie?
Waar is mijn vrouw?
Ze is met uw kinderen een eindje gaan wandelen.
Die vrouw die alle namen weet... waar kan ik haar vinden?
Ik...weet het niet.
Ik weet niet waarover u het heeft.
Uw vrouw vertelde mij dat u een voortreffelijk pianist bent.
Wilt u voor mij spelen? En mijn vrienden?
Alstublieft...
Kan ik uw handen zien, alstublieft?
Wat zal ik spelen?
Speelt u voor ons uw favoriete muziekstuk.
Ze zeggen dat ze een fotografisch geheugen heeft.
Is dat waar?
Ik vraag het u nog een keer: waar is ze?
Wat het allemaal erger maakte, was
dat een paar maanden eerder,
Amadeu... hij r-redde het leven van Mendez.
Etenstijd. Ze dienen hier vroeg op, net als in de gevangenis.
Niet voor de gevangenen, begrijpt u, maar voor het personeel.
Ik ben blij dat hij het eindelijk aan iemand heeft kunnen vertellen.
Ik wenste alleen dat ik diegene was geweest.
Het is vaak makkelijker om te praten met een vreemde.
Met mijn familie ligt het enigszins anders...
Pijn is iets dat volgens ons alleen andere mensen overkomt...
Toen oom João verdween,
vertellen onze ouders ons dat hij naar Brazilië was gegaan om te werken.
Naderhand, na de Revolutie, toen hij was vrijgelaten,
vertellen ze ons dat hij een ongeluk had gehad met zijn handen.
Hij is zeer gesteld op u. - Werkelijk?
Hij zei dat u de enige van de familie bent die hem bezoekt.
Hij is altijd zo korzelig, ik neem het de anderen niet kwalijk.
Wat zei hij nog meer? - Hij zei dat hij wenste dat u was getrouwd.
Ik haat hem!
Dan, wanneer u hem bezocht, zouden er kinderen bij zijn...
Heeft hij dat echt gezegd? Dat hij op mij gesteld is?
Heeft u kinderen?
Nee.
Ik heb mijn leerlingen...
Maar dat zijn ieder jaar anderen, dus hecht ik me niet teveel aan hen.
Ik denk dat u nu nog een dag langer blijft?
Ja, dat zal ik misschien moeten.
Mooie bril...
Pater Bartolomeu?
Ja?
João Eça heeft mij verteld dat u Amadeu de Prado heeft begraven.
Ik geef er de voorkeur aan te worden herinnerd
als de man die Amadeu heeft onderwezen...
Niet degene die hem heeft begraven.
Amadeu was 12 jaar oud toen hij voor het eerst op school kwam.
Hij kwam zonder schooltas, zonder boeken...
Hij had ze allemaal al gelezen, ziet u.
Alles zat in zijn hoofd.
Wat zegt hij over de school... in zijn boek?
"1.922 dagen lang
zat ik op het lyceum waarheen mijn vader mij stuurde,
de strengste school van het hele land.
Al op de derde dag besefte ik dat ik de dagen moest tellen,
om niet door ze vermorzeld te worden."
Haatte hij het zo erg?
Zaten Jorge en Amadeu in dezelfde klas?
Eh.. nee, niet in het begin,
maar Amadeu sloeg twee klassen over.
Zo intelligent was hij, ziet u.
En twee jaar lang zaten ze in dezelfde klas.
Of beter gezegd,
zij zaten in hun eigen klas.
Amadeu, de aristocraat,
en Jorge, de arbeidersjongen.
Zij hadden een zeer ondeugende nieuwsgierigheid, die twee...
Ze logen tegen hun moeders,
dat ze een nachtje zouden blijven slapen bij een vriend.
In plaats daarvan kwamen ze hier.
Hoe heb je ze gevonden, Jorge?
Ik sliep hier. Toen ontdekte ik dat de vloer los zat.
Jean-Paul Sartre... - Karl Marx...
Henry Miller...
Mijn God! Als we betrapt zouden worden met deze boeken...
Zouden we terechtkomen in Tarrafal, samen met alle andere politieke gevangenen.
Maar jouw vader zou dat nooit toestaan. Nietwaar, Amadeu?
Hij zou Premier Salazar persoonlijk laten ingrijpen,
en ervoor zorgen dat de rechtbank de zaak niet behandelde.
Je vindt het komisch dat mijn vader rechter is...
Ik vind het komisch dat de zoon van een groenteboer en de zoon van een rechter vrienden zijn.
Dat is grappig.
Dat moet je toegeven.
Amadeu zou... ongelukkig zijn geweest waar hij ook was.
Hij speelde nooit spelletjes met de andere jongens,
liet zichzelf nooit gaan...
Behalve... één keer.
Niemand vergat die keer...
Maak daar plaats, jongen! Maak plaats!
Mijn vader is er. - Natuurlijk is hij hier. Wat had je verwacht?
Jij zou dit moeten voorlezen, Jorge. Je hebt het meeste ervan sowieso geschreven.
Het zijn jouw woorden, Ik heb je alleen geholpen om ze te kiezen.
Amadeu, wat is onze geloofsovertuiging? - Loyaliteit.
Wat zijn onze principes?
Waarheid... boven al het andere.
Precies. Blijf gewoon naar mij kijken en alles komt goed.
Zoals gebruikelijk is,
eindigen wij onze plechtigheid met een geweldige afstudeertoespraak.
Dit jaar valt deze eer te beurt...
aan Amadeu de Almeida Prado.
Ik zou niet willen leven in een wereld zonder kathedralen.
Ik heb hun schoonheid en grootsheid nodig
als verzet tegen de smerige kleuren van soldatenuniformen.
Ik houd van de prachtige woorden van de Bijbel.
Ik heb de kracht van hun poëzie nodig.
Ik heb ze nodig... als verzet tegen het verval van de taal,
en de dictatuur van waardeloze leuzen.
Maar er is nog een andere wereld, waarin ik niet wens te leven.
Een wereld waarin zelfstandig denken wordt zwartgemaakt,
en de allerbeste dingen die wij kunnen ervaren, worden gebrandmerkt als zonden.
Een wereld waarin onze liefde...
wordt geëist door tirannen, despoten en moordenaars.
En, volkomen ongerijmd, de mensen worden aangemaand vanaf het kansel
om deze lieden te vergeven en hen zelfs lief te hebben.
En het is daarom dat wij de Bijbel niet louter terzijde kunnen leggen.
We moeten hem volledig verwerpen,
want hij spreekt slechts van een ijdele, schijnheilige God.
In zijn alomtegenwoordigheid slaat de Heer ons dag en nacht gade.
Hij neemt nota van onze daden en gedachten.
Maar wat is een mens zonder geheimen?
Zonder gedachten en wensen die hij, en hij alleen kent?
Houdt de Heer, uw God, er geen rekening mee,
dat hij onze ziel steelt met deze ongebreidelde nieuwsgierigheid?
Een ziel die onsterfelijk dient te zijn.
Maar wie zou, in alle ernst, onsterfeljk willen zijn?
Hoe saai zou het zijn te weten: wat er vandaag gebeurt,
deze maand, dit jaar, doet er niet toe?
Niets zal betekenis hebben.
Niemand hier weet wat het is om eeuwig te leven.
En het is een zegen, dat we het nooit zullen weten.
Een ding kan ik u verzekeren:
het zou een hel zijn, dit eindeloze paradijs van onsterfelijkheid.
Het is de dood, en alleen de dood,
die aan elk moment schoonheid verleent en verschrikking.
Alleen door de dood is de tijd een levend iets.
Waarom weet de Heer dit niet?
Waarom bedreigt hij ons met een...
eindeloosheid die alleen maar ondraaglijk leeg kan zijn?
Ik zou niet willen leven in een wereld zonder kathedralen...
Ik heb de glans nodig van hun ramen,
hun koele stilte, hun gebiedende zwijgen.
Ik heb de heiligheid van woorden nodig, de verhevenheid van grootse poëzie.
Maar evenzeer heb ik de vrijheid nodig... om in opstand te komen
tegen alles wat wreed is in deze wereld.
Want het een is niets zonder het ander.
En niemand mag mij dwingen om te kiezen."
Hoe vond u het?
Ik dacht... dat je een toespraak zou houden in het Latijn.
Maar dan zouden slechts een paar mensen hem hebben begrepen.
Ben je bevriend met die jongen?
We zijn beste vrienden.
Al die mensen, en meer,
kwamen naar zijn begrafenis.
Hij stierf op de dag van de Revolutie,
en dus namen ze allen rode anjers mee.
Ik durfde geen woorden te spreken die betrekking hadden op God,
aangezien Amadeu ze "Zijn loze beloften" noemde.
Maar ik permitteerde me...
één religieus woord:
Amen.
Ik was erg trots op hem...
Waarom heeft u hem dat dan nooit gezegd, papa?
Tot op heden heb ik nooit ontdekt welk geheim die twee met elkaar verbond,
en wat het te maken had met Amadeu.
Mijn broer is er niet. - Dat weet ik.
Gaat u weg.
Ik weet wat er is gebeurd. Hij had een aneurysma.
Het staat in zijn boek.
Hoe kun je daarmee leven?
Met de wetenschap dat ieder moment een bloedvat kan springen,
en jouw hersenen overstromen met bloed?
Ik ben dit pas later te weten gekomen toen ik zijn papieren ontdekte.
Hij heeft het nooit aan iemand verteld.
Zelfs niet aan mij.
Het spijt me. ik wilde u niet van streek maken...
Nee, wacht!
Ik zal u laten zien waar wij werkten.
Mensen kwamen dag en nacht,
bij hem...
om genezen te worden...
"Niemand zou pijn moeten lijden," zei hij altijd.
De deur was altijd open.
Ik heb João Eça ontmoet.
Hij zei dat... Amadeu in het verzet zat.
Het verzet...
En dat hij het leven van Mendez heeft gered...
Het was... laat op de avond.
Er klonk vreselijk geschreeuw...
aan de overkant van het plein.
Moordenaar!
De politie!
We hebben hulp nodig!
Haal... de dokter.
Daar naar binnen!
Amadeu, je moet komen. Nu!
Is dit...?
Eruit.
Eruit!
Adrenaline!
Je bent een verrader. Verrader!
Je bent een verrader! - Ik ben arts.
Je bent een verrader!
Horen jullie mij? Arts!
Je bent een verrader!
Ik liet hem zitten in deze stoel, en waste zijn gezicht,
zijn mooie gezicht.
Nadien kwamen de mensen niet meer. Zelfs Jorge.
Dat heeft hem echt gekwetst...
Weet u van Jorge? - Ik weet dat ze goede vrienden waren.
Waarom is de wereld zo wreed? - Dat vraag ik mezelf ook vaak af...
Het is alsof... het hem niets kan schelen. - God kan het niets schelen.
Amadeu had gelijk.
Ik wil nu graag alleen zijn.
Mag ik u nogmaals bezoeken? - Waarom?
Zijn leven, zijn wereld was...
bijzonder...
Daarbij vergeleken lijkt de mijne zo onbeduidend.
Verkoopt u sigaretten? - Welk merk?
Hebt u ze meegebracht?
Nee, nee, wacht!
Iedereen hier is een spion, nog erger die vervloekte fascisten.
We gaan naar buiten.
U heeft mij niet gebeld alleen om sigaretten te krijgen.
Nee, ik heb gebeld omdat praten met u mij beter deed slapen gisternacht.
Amadeu... hij heeft nooit gerookt, hij was de enige niet-roker.
Jorge... hij rookte als een schoorsteen.
Jorge... hij-hij leeft nog? - Ik weet het niet.
Ik heb nooit meer met hem gesproken na het gebeurde met Estefânia.
Niemand wist hoe dat moest, het was te persoonlijk.
Wie is Estefânia?
De vrouw die alles onthield.
Dat is de reden dat ze mij arresteerden.
Om haar te pakken.
Luitenant Nicholas Ribeiro.
Benfica, straat December 28.
Telefoon: 8572463.
7de Legerdivisie.
Kapitain Carlos Peixe.
Sintra, 47 straat...
João!
Het is Amadeu Prado.
Jorge!
Zijn jullie daarbinnen?
Laat hem binnen.
Jorge!
Waarom ben je mij uit de weg gegaan?
Van ieder ander kan ik het begrijpen, maar van jou?
Nee! Ik ga je niet uit de weg.
Je liegt, Jorge! We liegen niet tegen elkaar!
Ik wil mij aansluiten bij het verzet.
Uit schuldgevoel?
Als arts had ik geen keuze.
Als arts... had je gif moeten spuiten in zijn hart.
Geen adrenaline.
Ga zitten, Amadeu.
Ga je me niet voorstellen aan jouw vrienden?
Dit is João.
En dit... is Estefânia.
Ik was van plan ons eerder met elkaar kennis te laten maken, maar...
Maar het verzet houdt ons druk bezig.
Is ze niet mooi?
Wat als jouw eerste opdracht zou zijn om jouw vader te doden?
Waarom?
Omdat hij een rechter is.
Deel uitmaakt van het fascistische regime.
Niet schrikken, Amadeu. Ik stelde je alleen op de proef.
Je zag het...meteen, z-zelfs Jorge kon het zien.
Estefânia... Ze was helemaal weg van hem.
En de namen en adressen?
Leden van de krijgsmacht die sympathiseerden met onze zaak.
Ze had ze opgeslagen in haar geheugen.
Meer dan tweehonderd namen,
wachtend op de dag dat we ze opriepen om in opstand te komen tegen de fascisten.
KAGI belt.
KAGI verbreekt verbinding.
Mag ik mijn sleutel, alstublieft?
Natuurlijk, meneer.
Is juffrouw de Prado thuis?
Ze verzocht u om te wachten, indien u langs zou komen.
Waarom rakelt u het verleden op?
Ik wil graag weten hoe het... voelde om Amadeu te zijn.
Kende u hem?
Amadeu, je moet eten.
Je moet sterk zijn voor jouw eindexamens.
Sta op.
Ga zitten.
Mama, kom me helpen.
Ik moet dit doen, anders ga je dood.
Haal jouw handen weg.
Adriana, vertrouw me.
Clotilde, Bel een ambulance!
De ambulance en de dokter kwamen,
en Adriana werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht.
Je kunt ons nu alleen laten, Clotilde.
De arts zei dat ik juist heb gehandeld.
Waarom zegt u niets?
Waarom veroordeelt u me zo?
De ingreep heet tracheotomie.
Als ik het niet had gedaan, had u haar naar buiten gedragen in een doodskist.
Ik neem ook een kopje thee, Clotilde.
Tja, nu weet u het...
Vanaf toen was ik... vervuld van dankbaarheid jegens hem.
Net zoals Rui Mendez hem dankbaar was.
De politie wist heel goed dat
de... kliniek werd gebruikt als dekmantel voor het verzet,
maar ze kwamen de praktijk nooit doorzoeken.
Mensen leverden enveloppen met geld af,
namen, adressen, kaarten...
En dan kwam zij.
De volgende.
Waarom heb je mij niet gebeld? Ik heb berichten achtergelaten.
Ik heb iets voor João.
Ik moet met je praten, Ik kan niet meer verder gaan met Jorge.
Laat ons alleen.
Adriana, laat ons alleen.
Toen, op een avond, kwam er aan alles een eind.
Hoe?
Er was iets gebeurd...
Ik weet niet wat...
maar het was de laatste keer dat ik... haar zag.
Er wachten patiënten op jou. - Stuur ze weg.
We sturen geen patiënten weg!
Doe het nu!
En als er iemand aan de deur komt, moet je niet open doen.
Doe de lichten uit, we zijn er niet.
Amadeu.
Amadeu!
João Eça staat voor de deur.
Ik ben zo terug.
Amadeu!
Kom binnen, kom binnen.
Waar is ze?
Estefânia?
Dat weet ik niet, z-ze is de ene kant opgegaan, ik de andere...
Jorge is bij me gekomen. Estefânia vormt een probleem.
Wat bedoel je?
Hij wil... hij wil haar uit de weg ruimen.
Wat?!
Hij zegt dat als ze haar oppakken, ze alle namen te weten zullen komen.
Dat zal het einde betekenen.
J-Jorge wil Estefânia doden?
Als zij of Jorge hiernaar komt, moet je mij bellen.
Begrijp je dat? - Ik begrijp het.
Goed.
Wat een puinhoop...
Wat ga je doen?
Pak een tas in en wat eten. We nemen de auto.
Waar naartoe?
Hier vandaan.
Met haar?
Uiteraard met haar.
Nee... Alsjeblieft, nee Amadeu!
Ik smeek je, doe dit niet!
Vertel hen dat ze hier is.
Ga niet samen met haar weg, ik smeek je!
Alsjeblieft, ga niet weg!
Doe wat ik zeg.
Doe dit niet! Het is verkeerd!
Er zal iets verschrikkelijks gebeuren. Ik weet het gewoon!
Hij stapte over mij heen. Ik zal dat nooit vergeten...
Hij stapte over mij heen...
alsof ik... niets was.
APOTHEEK
Kan ik een koffie krijgen, alstublieft?
Hallo?
Meneer Kagi, met mij.
Het spijt me dat ik uw telefoontje heb gemist gisteren.
U wilt mij toch niet vertellen dat u nog steeds in Lissabon bent?
Ja, dat ben ik. - Waar verblijft u?
Hotel Silva. U zult dat niet kennen.
Regent het in Bern?
Ik kan uw klas geen les blijven geven. U moet terugkomen.
Als u niet terugkomt, zal ik een vervanger moeten zoeken voor u.
Wilt u dat ik dat doe?
Misschien... - Ik heb een "ja" of "nee" nodig, Raimund.
Meneer Kagi, ik moet gaan. Het spijt me.
Waarom bent u mij gevolgd?
Waar komt dit vandaan?
Zijn zuster, Adriana, vond zijn notities.
Ze heeft ze gebundeld in een boek. Ik ontdekte het in Bern, Zwitserland.
Ik wil graag weten wat er is gebeurd met Estefânia.
Waarom? - Wel, Amadeu is dood...
Adriana weet het niet, u bent de enige die het wel weet.
Maak dat u wegkomt!
Wegwezen!
Waarom is mijn oom weer begonnen met roken?
Wat?
De arts van het verzorgingstehuis belde mij,
en vertelde mij dat een vreemde hem heeft bezocht en sigaretten voor hem had meegebracht.
Wel, hij vroeg mij erom. - Probeert u hem te doden?
Hij heeft al emfyseem.
Ja, maar hij rookt zo graag. Waarom hem dat plezier ontnemen?
Omdat het slecht is voor hem.
Net als wonen in dat verzorgingstehuis... Het doet hem denken aan de gevangenis.
Hoe bevalt uw nieuwe bril? - Ik raak eraan gewend.
Wilt u met me uit eten gaan?
Ik dacht dat je het nooit zou vragen...
Als... als Jezus ter dood gebracht was met de guillotine,
zouden we nu allemaal bidden voor een grote glanzende valbijl.
Of... of als hij was geëlektrocuteerd zouden we nu knielen voor een stoel.
Maar kun je dat echt doen?
Weten hoe het is om een ander te zijn, zonder die ander te zijn?
Je kunt je voorstellen... hoe het is om die ander te zijn.
"Verbeeldingskracht is ons laatste heiligdom." Dat is één van zijn zinnen.
Hoewel hij ook heeft gezegd: "Intimiteit is ons laatste heiligdom."
Je kent de regels van buiten?
Dat is, omdat ze... ze betekenis hebben voor mij.
Arme Estefânia! Zij... zij onthield alles,
zelfs onbeduidende dingen, Ik bedoel nummers, namen,
telefoonnummers, adressen...
Om zo'n geheugen te hebben, is om gek van te worden.
Ja.
Neem me niet kwalijk. Ik ratel maar door...
Ik heb in jaren niet meer zoveel gesproken.
Nee, nee, ik vind het boeiend...
Mag ik vragen hoe lang je al alleen leeft?
Vijf en een half jaar.
Maar daarvoor sprak je toch met jouw vrouw?
Ja...
Maar dat bracht mij in de problemen.
Wat voor problemen?
Nou, we gaven een feestje... voor onze collega's...
Welnu, onze vrienden...
En zij haalde dit citaat aan van Pessoa:
"De velden zijn groener in hun beschrijving,
dan in hun werkelijke groen."
En iemand zei: "Oh, wat is dat een prachtige zin." en ik zei:
"Ja, maar slechts heel weinig mensen zullen hem ook begrijpen."
En toen was er die... verschrikkelijke stilte, en vervolgens zei zij, mijn vrouw.
Ze zei: "En ik neem aan dat jij één van die uitverkorenen bent?"
En dus kwam daarmee een einde aan dat feestje...
Maar je had gelijk?
Ja, maar... het... was arrogant. Ik bedoel, het was stom en arrogant...
En heeft jouw vrouw je daarom gelaten, vanwege jouw arrogantie?
Nee, ik-ik denk dat ze me verliet, omdat...ze mij...
saai vond...
Ik bedoel, we hebben nog steeds contact. Ze belde onlangs.
Ze wilde dat ik mijn boeken verhuisde uit de garage,
omdat haar nieuwe vriendje een plek wilde hebben om zijn auto te parkeren.
Ik weet niet waarom ik je dit allemaal vertel.
Wil je dansen? - Nee, ik kan niet, ik kan niet dansen...
Zie je?
Saai.
Dank je.
Ik heb ervan genoten.
Raimund?
Je bent niet saai.
Mijn oom zou je graag weer willen zien.
Wil je wat sigaretten voor hem meenemen?
Jorge leeft nog. - Heeft u hem ontmoet?
Hij runt nog steeds dezelfde apotheek.
en rookt sigaretten, terwijl hij zijn klanten bedient.
Heeft u een paar meegebracht? - Ja, dat heb ik gedaan.
Estefânia... bevond zich in het huis toen ik daar was?
Ze betrapte ze samen in zijn studeerkamer.
Geen wonder dat hij loog tegen me...
Want weet u, hij loog nooit, hij kon oneerlijkheid niet verdragen.
Wat was er eerder die nacht gebeurd?
Het huis van Jorge werd te klein,
en dus huurden wij een ruimte in een oud pakhuis voor onze bijeenkomsten.
We-we deden alsof het een alfabetiseringsklas was. Het was een idee van Estefânia.
We waren zo naïef...
Nuno, jij houdt de spoorwegen in de gaten.
De nummers die jij moet bellen, zijn:
Lissabon, 6423518,
naam van de contactpersoon, Leonardo;
Port, 355900, naam van de contactpersoon, Julius.
Het signaal voor de operatie zal afkomstig zijn van Radio Renaissance.
Het zal het verboden lied zijn, het lied van...
Neem mij niet kwalijk, maar bent u verdwaald? - Is dit de alfabetiseringsklas?
Ja, we waren juist aan het afronden. Alstublieft, gaat u zitten.
De meeste letters hebben meer dan één uitspraak, behalve de letter "ç-cedille".
maar dat zal ik volgende week uitvoeriger uitleggen.
Ik dank jullie allen.
Wat doet een hoogleraar in muziek hier?
Ik heb iemand leren kennen die... niet kan lezen.
Ik wilde zelf zien wat voor cursus het is,
voordat... ik het zou aanbevelen.
En hoe heet die persoon?
Carl Smit.
Wat origineel...
Ga zitten, jullie allemaal! Niemand verlaat dit lokaal!
Naar buiten. Eruit!
João!
Geef me jouw pistool.
Waarvoor?
We moeten doen... wat goed is voor het verzet.
Wat is er gebeurd met de anderen? - Estefânia en Amadeu, ze zijn weggekomen, maar...
Ze zullen haar vinden en dan zal ze gaan praten.
De anderen, zij weten niet veel, maar Estefânia... ze weet alles.
Hé, hola, Jorge.
Waar heb je het over?
Je wilt Estefânia... doden?
Nee, nee, nee.
Ik wil het niet, maar ik moet het doen.
Eén leven in ruil voor vele levens. Geef het aan mij.
João, geef het aan me!
Ik ben er nooit achtergekomen wat er werkelijk is gebeurd...
Heeft hij u dat verteld?
Nee, toen ik het vroeg aan hem, zei hij me om... op te hoepelen.
Ik moet het weten. Ik kan u niet zeggen hoe vaak ik heb gewenst,
dat ik hem dat pistool nooit had gegeven.
Drie dagen later pakte Mendez mij op.
Hij brak mijn handen... en mijn geest,
maar ik heb hem nooit ook maar één naam gegeven.
Zegt u dat tegen Jorge, hij is mij dat verschuldigd...
"In onze jeugd, leven we alsof we onsterfelijk zijn.
Het besef van onsterfelijkheid danst om ons heen
als een broos lint van papier dat nauwelijks onze huid beroert.
Op welk moment in het leven verandert dat?
Wanneer wordt het lint strakker aangetrokken,
tot het ons uiteindelijk wurgt?"
Meneer Kagi?
Heb u al een besluit genomen?
Nee.
Een vrouw kwam langs en vroeg naar u. Ze zei dat ze u had ontmoet op een brug of zoiets.
Een Portugese vrouw?
Ik heb haar verteld waar u was, maar ze ging weg.
Als u besluit om niet meer terug te komen, heb ik uw sleutels nodig.
Wilt u ze mij per post doen toekomen? - Nee, deze vrouw...
Heeft... heeft ze haar naam achtergelaten?
Nee.
Het beste, Meneer Kagi.
João Eça wil weten wat er gebeurd is met Estefânia.
Hij zegt dat u hem dat verschuldigd bent.
Ik ben niemand wat verschuldigd.
U weet wat ze hebben gedaan met zijn handen?
Die handen die Mozart ooit hadden gespeeld? Hij heeft ze niet één naam gegeven!
Als hij dat wel had gedaan, zou u nu hier niet staan.
U denkt dat u mij kunt chanteren met schuldgevoel?
U hebt er geen idee van met wie u te maken hebt!
Had ik haar kunnen doden? Dat is de vraag!
Weet u niet dat wij niet praten over... over het verzet hier?
We begraven ons verleden en gaan verder!
Wilt u wat drinken?
We zitten waar Amadeu altijd zat,
tot die zaak met Mendez gebeurde, toen we...
We hadden een lijst met redenen voor loyaliteit:
anderen verschuldigd zijn,
gedeeld verdriet, gezamenlijke strijd, gemeenschappelijke kracht,
zwakheden, behoefte aan intimiteit,
gemeenschappelijke haat, gedeelde humor,
enzovoort.
Hoet zat het met liefde? - Daar geloofde hij niet in,
vermeed het woord, vond het te sentimenteel.
Er waren slechts drie dingen belangrijk voor hem:
begeerte, plezier and veiligheid.
Begeerte...
Ik vertrouw geen mensen die niet drinken.
Neem een sigaret.
Ben je in orde?
Ja...
João rookt nog steeds graag. - Dat zal wel.
Wat?
Op de avond nadat we waren afgestudeerd aan de Universiteit van Coimbra,
ik als apotheker, Amadeu als arts...
Wat? - Kom mee. Ik moet je wat laten zien.
Wat vind je ervan?
Nou, het is een apotheek.
Ja... hij is van jou.
Kom binnen.
Ik heb een apotheker nodig die ik kan vertrouwen als ik recepten ga uitschrijven.
Alsjeblieft.
Ik... kon niet geloven wat hij mij had gegeven...
Nadien had ik nooit gedacht dat we onze vriendschap konden verliezen.
Ik had nooit gedacht dat dat mogelijk was...
Ik ben niet veel zaaks. Ik weet dat ik een lelijke klootzak ben...
Dus toen zij verscheen...
God, ze was prachtig!
dacht ik dat iets van haar schoonheid naar mij zou uitstralen...
Tenminste dat ik wat ik denk dat ik destijds dacht.
En dit... is Estefânia.
Ik was van plan jullie aan elkaar voor te stellen, maar...
Het verzet houdt ons druk bezig.
Is ze niet mooi?
Het was de manier waarop ze mijn hand wegnam van haar nek...
Haar ogen die hem doordringend aankeken...
We zullen erover nadenken, Amadeu, en laten het je weten.
Misschien kunnen we jouw kliniek gebruiken als een uitwisselingsplek.
Waarom heb je mijn hand van jouw nek weggenomen?
Heb ik dat gedaan?
Bent u ooit verliefd geweest?
Zozeer dat zelfs eten er niet toe doet, zelfs woorden niet?
Dat weet ik niet zeker... - U zou het zeker weten, u zou het weten.
Je weet het altijd.
Je denkt aan hem. - Wat?
Je wilde dat ik Amadeu was.
Noemt hij mij in het boek?
Veel.
Wel, ik ben verbaasd dat ze het heeft gepubliceerd. Adriana haatte me.
Wilde hem voor haarzelf, wilde hem niet eens delen met haar vader.
Weet u wat er met hem is gebeurd?
Nee.
Een paar maanden voor de revolutie
ging hij naar Amadeu toe en vroeg om sterkere pijnstillers voor zijn rug.
Adriana kwam iedere week naar de apotheek voor de pillen.
maar hij nam ze nooit in; hij bewaarde ze.
Een week nadat Amadeu overleed, slikte hij meer dan honderd.
De kranten berichtten dat hij was overleden na een langdurige ziekte.
Katholieken keuren zelfmoord af.
Iedereen, naar buiten!
Estefânia, ga met me mee.
Als ik toen het pistool had gehad, had ik haar wellicht doodgeschoten.
En toen je het pistool had?
Ging ik rechtstreeks naar de kliniek van Amadeu.
Ik wist dat ze daar zouden zijn.
Waar zijn ze? - Ze zijn weg.
Lieg niet tegen me... - Ze zijn weg, Jorge.
Jorge.
Geef me het pistool.
Estefânia... is ze... leeft ze nog?
Ik liep haar tegen het lijf, twee jaar geleden.
Ze was hier... om een seminar bij te wonen.
Ik vroeg haar hoe het met haar ging.
Ze vertelde me dat ze geschiedenis doceerde.
Waar?
Aan de Universiteit van Salamanca, in Spanje.
En uw apotheek...
Waarom... laat u 's nachts de lichten aan?
Om me te herinneren aan Amadeu?
Meneer da Silva, kan ik de rekening krijgen, alstublieft?
Gaat u terug naar Zwisterland, meneer? - Ja, via Spanje.
Ze zeggen dat het op dit moment in Zwisterland heel slecht weer is.
regen, sneeuw, en wind...
Ik moet gaan. kan ik de rekening krijgen?
Neemt u mij niet kwalijk...
Hallo!
Ik wil u bedanken... voor wat er gebeurde op de brug.
Ik heb uw boek gelezen... - Ik wil het niet terug.
Ik wil u alleen bedanken voor wat u hebt gedaan.
Ik heb uw jas voor u.
U heeft hem achtergelaten...
Wilt u mij uw naam zeggen?
Catarina Mendez.
Ja...
Die Mendez.
Ik ben de kleindochter van de Slager van Lissabon.
Ik... wist niet wie hij was tot ik het boek las.
Wel, u kunt uzelf niet de schuld geven van wat uw grootvader heeft gedaan.
U begrijpt het niet.
Ik hield van hem.
Ik huilde op zijn begrafenis...
En ik begreep niet waarom er zoveel mensen niet huilden.
Enfin...
Het zal enige tijd duren..., maar ik zal hiermee leren te leven.
Dit moet dezelfde weg zijn die zij hebben genomen.
Maar 's nachts, en in groot gevaar.
En verliefd...
Ik was ontroerd om mijn oom zo te zien huilen.
Ik weet niet wat hem meer plezier deed: het nieuws dat Estefânia nog leefde,
of de slof sigaretten die we hem gaven.
Dus je keert terug naar jouw school en gaat door met lesgeven?
Als ze me terugwillen...
Maar ik weet zeker dat ik terugkom om je te bezoeken.
Weet je zeker dat ze thuis zal zijn?
Ze zei dat ze er zou zijn... Ga je mee?
Ik wacht wel in de auto.
Nee!
Ga nu, Raimund. ik zit hier prima, dus neem jouw tijd.
Welkom, Raimund.
Ik ben Estefânia. - Dank je dat je me wilt ontmoeten.
Heb je het boek?
Dat heb ik.
Hij ziet er precies zo uit als ik mij hem heriner.
Zo lang geleden en toch nog zo levendig...
Wil je thee? - Dank je.
Hoe zit het met jouw vriendin?
Oh nee, ze blijft...euh, ze blijft liever in de auto zitten.
Ik ging in het verzet nadat mijn vader was gearresteerd in 1971 wegens sabotage.
Ze stuurden hem naar Tarrafal... Heb je daarvan gehoord?
Ja.
Het stond ook bekend als het "Campo de Morte Lenta"...
Het "Strafkamp van de Langzame Dood".
Ze deden er twee jaar over om hem te doden.
En zo leerde ik Jorge kennen.
Ik had een sterke man nodig, iemand om me te beschermen...
Ik dacht dat het liefde was.
Maar toen ontmoette ik Amadeu...
Een nieuw licht viel op alles.
Mijn... hele leven...
Ik kon niet meer slapen.
Ik ging naar de kliniek zo vaak als ik kon,
ondanks de blikken van Adriana.
Hij wilde me in zijn armen nemen, maar hij bleef mij toch afwijzen.
"Jorge - zei hij dan - hoe moet het met Jorge?" Ik begon Jorge te haten!
Heb je er bezwaar tegen als ik rook? - Nee, ga jouw gang.
Jaloezie is een verschrikkelijke emotie.
Ik zag het aan zijn schouders... hij had ons gezien!
Vreselijk...
Maar toch was ik... opgelucht; het was gebeurd.
Weet je zeker dat met jouw vriendin alles in orde is?
Oh...ja, ze redt zich... ze redt zich prima in de auto.
We reden de hele nacht door...
Amadeu bleef mij maar vragen stellen.
Zocht hij mij of het leven?
Hij wilde alles weten, mijn hele leven,
mijn... herinneringen,
gedachten, fantasieën, dromen... Hij was meedogenloos.
Het was bijna een opluchting toen 5 kilometer van de grens,
hij halt hield en mij verstopte in de kofferbak.
Paspoort.
Waarom reist u naar Spanje? - Ik ga familieleden bezoeken.
Stapt u alstublieft uit de auto.
Sleutels.
Kent u Major Rui Luís Mendez van de PIDE?
Wat is er met hem?
Ik wil dat u hem belt... Ik heb zijn privénummer.
Ik wil dat u hem vertelt dat u mij behandelt als een crimineel.
Hij wil met u praten.
Met Dr. Amadeu de Prado.
U vraagt teveel van mij...
U heeft me mijn leven afgenomen... Ik wil het nu terughebben.
Geef de telefoon terug aan mijn medewerker.
Ironisch dat ik uiteindelijk gered zou worden...
door de Slager van Lissabon...
Die nacht...
reden we naar Finisterra en sliepen in de auto.
We zullen weggaan.
We zullen een boot nemen naar de Amazone...
naar een nieuwe wereld waar alleen jij en ik bestaan.
Ik ga boeken schrijven...
We zullen een nieuwe taal bedenken die alleen jij en ik verstaan.
We zullen de rivier opvaren zo ver als hij ons wil meenemen.
Terug in de tijd en naar de toekomst,
het begin van het einde.
Wat zal ik doen?
Jij zult het samen met mij delen.
Dezelfde lucht, dezelfde gevoelens, dezelfde smaken...
Deze dingen die jij wilt...
Die wil je voor jezelf, niet voor mij.
Ik wil ze voor ons allebei.
Hij was hongerig naar mij, en naar het leven.
Maar de reis die hij wilde maken, was naar zijn eigen ziel,
niet naar de mijne.
Ik kan het niet doen, Amadeu...
Wat bedoel je?
Je wilt meer dan ik je ooit kan geven.
En ik ben er niet klaar voor...
Het spijt me zo...
Ik heb vrienden in Salamanca.
Wil je me naar hen toebrengen?
Hij reed me naar Salamanca...
Hij schudde mij de hand...
En hij wenste mij het beste... en ging weg.
Het volgende wat ik hoorde, was dat hij was overleden.
Ik had altijd het gevoel dat ik hem gedood had.
Hij had een aneurysma. - Een aneurysma?
Een bloedvat is gesprongen in zijn hersenen.
Hij-hij had dat al lange tijd.
Ben je... gegaan naar zijn begrafenis?
Je geloofde toch zeker niet werkelijk dat ik het zou doen, wel?
Het is nu niet meer belangrijk.
Wat gebeurde er met de...
namen en telefoonnummers die je in jouw hoofd had?
Lissabon
3314518, naam van contactpersoon: Carlos;
Sintra, 245102, naam van contactpersoon: Nuno...
Ik schreef ze allemaal op en gaf ze aan een betrouwbaar iemand.
Enkele maanden later werden ze gebruikt om de revolutie te beginnen...
Jouw vriendin moet erg moe zijn van het wachten.
Je kunt het boek behouden als je dat wilt. - Dank je.
Ik ben waarschijnlijk nu meer klaar voor hem dan ik destijds was.
Het beste, Raimund. - Het beste, Estefânia.
"We laten iets van onszelf achter wanneer wij een plek verlaten.
We blijven daar zelfs als we weggaan.
En er zijn dingen in ons die we alleen kunnen terugvinden,
door daar terug te gaan.
We reizen naar onszelf wanneer we naar een plek gaan,
die we hebben bewandeld een gedeelte van ons leven,
ongeacht hoe kort dat kan zijn geweest."
Dat ben ik.
Wel, we hebben nog...
vijf minuten.
Dank je dat...
je me zei dat ik niet saai was.
Maar wanneer ik denk aan hun levens...
Amadeu, Estefânia, de anderen,
hun levens... vol van zo'n... vitaliteit,
en intensiteit... - Zoveel zelfs dat het hen uit elkaar dreef op het einde.
Maar ze leefden!
Terwijl mijn leven...
Afgezien van deze laatste paar dagen...
En nu ga je er naar terug.
O, waarom blijf je niet gewoon?
Wat?
Waarom blijf je niet gewoon?
Vertaald door: Chris Gedownload van: www.nlondertitels.com